Bộ Nhớ Dệt Tay: Công Nghệ Thủ Công Đằng Sau Sứ Mệnh Apollo Của NASA

Đi sâu hơn vào cách core rope memory hoạt động. Về mặt vật lý, nó dựa trên nguyên tắc từ tính. Khi dòng điện chạy qua dây đồng, nó tạo ra từ trường ảnh hưởng đến lõi ferrite. Để đọc dữ liệu, hệ thống gửi tín hiệu qua các dây “cảm biến” và “nghĩa” (sense và word lines), phát hiện sự thay đổi từ trường để xác định bit 1 hoặc 0. Ưu điểm lớn nhất là tính bền vững: core rope không cần nguồn điện để giữ dữ liệu (non-volatile), chịu được bức xạ vũ trụ – kẻ thù của chip bán dẫn hiện đại – và hoạt động ổn định ở nhiệt độ từ -55°C đến +125°C. So với core memory thông thường (dùng cho RAM, có thể đọc/ghi), core rope chỉ đọc, giúp giảm kích thước và tăng độ tin cậy, nhưng cũng có nghĩa là phần mềm phải hoàn hảo từ đầu.

Sơ đồ này minh họa cách thức hoạt động của bộ nhớ dây lõi. Sơ đồ đơn giản hóa từ cuốn “Vai trò của MIT trong Dự án Apollo tập III”, Hình 3-12.

Trong sứ mệnh Apollo 11 năm 1969, AGC với core rope memory đã chứng minh giá trị. Khi tàu Eagle tiếp cận Mặt Trăng, radar hạ cánh và radar hẹn hò (rendezvous radar) hoạt động đồng thời, gây quá tải CPU. Nhờ phần mềm ưu tiên của Hamilton, hệ thống loại bỏ nhiệm vụ phụ và tập trung vào hạ cánh. Nếu không có core rope ổn định, sứ mệnh có thể thất bại. Tương tự, trong Apollo 13, AGC giúp tính toán quỹ đạo trở về Trái Đất sau vụ nổ bình oxy. Tổng cộng, chương trình Apollo sử dụng khoảng 2.800 module core rope, mỗi cái là sản phẩm của hàng giờ lao động thủ công.

Di sản của core rope memory vượt xa chương trình Apollo. Nó là tiền thân cho các bộ nhớ chỉ đọc hiện đại như ROM, EPROM và flash memory, dùng trong điện thoại, ô tô và thiết bị IoT. Công nghệ này cũng nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học). Những “Little Old Ladies” – nhiều người là người nhập cư hoặc từ tầng lớp lao động – đã bị lãng quên trong lịch sử, nhưng ngày nay được công nhận qua các tài liệu như phim “Hidden Figures” hay sách về Hamilton. Trong bối cảnh AI và máy tính lượng tử phát triển, core rope nhắc nhở chúng ta rằng công nghệ vĩ đại đôi khi bắt nguồn từ những thứ đơn giản nhất: sợi dây và bàn tay con người.