Palantir, Anduril, Shield AI: Những startup Silicon Valley dùng AI để đổi mới ngành quốc phòng Mỹ

Bloomberg đưa ra kết luận rằng, cuộc cách mạng công nghệ này sẽ dẫn đến một sự cạnh tranh gay gắt hơn trong ngành quốc phòng, với các công ty khởi nghiệp thách thức vị thế của các nhà thầu truyền thống. Sự thay đổi này hứa hẹn sẽ thúc đẩy sự đổi mới và mang lại lợi ích to lớn cho cả quân đội và nền kinh tế Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nó cũng đi kèm với những rủi ro và thách thức, đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng và khả năng đối phó với những thay đổi không lường trước được.

Cùng lúc, bài viết của Bloomberg cũng tập trung vào những thay đổi lớn đang diễn ra trong Bộ Quốc Phòng Mỹ, sự trỗi dậy của các startup công nghệ trong lĩnh vực quốc phòng, và những thách thức cũng như cơ hội đi kèm. Sự trỗi dậy của những startup quốc phòng tại Silicon Valley được thể hiện ở những điểm:

• Đầu tư lớn: Các startup liên quan đến quốc phòng đã thu hút hơn 7.1 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm từ đầu năm 2023, vượt xa con số trong 9 năm trước đó.
• Giá trị doanh nghiệp tăng cao: Công ty Palantir có giá trị thị trường lớn hơn nhiều so với các nhà thầu quốc phòng truyền thống như RTX (Raytheon Technologies). Anduril đang chuẩn bị kêu gọi ít nhất 2.5 tỷ USD, dự kiến sẽ tăng gấp đôi giá trị công ty lên hơn 30 tỷ USD.
• Chính sách hỗ trợ: Chính phủ Mỹ, thông qua các chính sách của Tổng thống Trump (ví dụ: ưu tiên sử dụng sản phẩm thương mại), đang tạo điều kiện cho sự phát triển của các startup này.

Những thay đổi diễn ra bên trong Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đang tạo ra những thách thức cho chính nội bộ tổ chức, nhưng cùng lúc vừa là cơ hội cũng như thách thức cho các startup.

Một câu hỏi lớn trên con đường thống trị kỷ nguyên chiến tranh mới là chính Bộ Quốc Phòng, vốn thường xuyên bị chỉ trích vì ngân sách phình to và hệ thống mua sắm phức tạp, chậm chạp khiến hầu hết các nhà thầu có kinh nghiệm e ngại. Ngay cả khi sẵn sàng mở rộng vòng cung nhà cung cấp, Bộ Quốc Phòng vẫn gặp khó khăn trong việc phối hợp và tránh trùng lặp công tác, gây lãng phí nguồn lực. Một báo cáo từ Văn phòng Thanh tra Chính phủ (GAO) ngày 27/2 cho biết DIU (Defense Innovation Unit) đã không thiết lập và đo lường tiến độ hướng tới các mục tiêu rõ ràng.

• Cải cách quy trình: DoD đang tìm cách cải thiện quy trình mua sắm và ngân sách để tiếp cận công nghệ mới, nhằm đối phó với sự cạnh tranh từ Trung Quốc.
• Giảm nhân sự: DoD dự kiến cắt giảm khoảng 50.000 – 60.000 nhân viên dân sự để chuyển kinh phí vào các hoạt động chiến đấu. Tuy nhiên, việc này có thể gây khó khăn trong quá trình cải cách.
• Độ tin cậy của công nghệ mới: Các sản phẩm mới cần được kiểm chứng về hiệu quả thực tế so với các thiết bị đã được thử nghiệm và cải tiến qua nhiều năm. Ví dụ, máy bay không người lái Skydio gặp vấn đề khi đối mặt với hệ thống gây nhiễu điện tử của Nga ở Ukraine.
• Các lo ngại: Có những lo ngại về khả năng sản xuất quy mô lớn của các công ty phần mềm, xây dựng chuỗi cung ứng không phụ thuộc vào Trung Quốc và sự hợp tác giữa các startup mới và các nhà thầu truyền thống.

Về phần các tập đoàn quốc phòng “quen thuộc” vì họ đã tồn tại và hợp tác với chính phủ Mỹ, với Lầu Năm Góc trong hàng chục năm qua, quan điểm của họ cũng rất mở. Những cái tên như Lockheed Martin hay Northrop Grumman không coi các startup mới nổi là đối thủ cạnh tranh, mà là những đối tác có thể hợp tác phát triển nền tảng hệ thống.

Lockheed Martin có các hợp đồng với khoảng một phần ba trong số 130 startup mà họ đã hỗ trợ trong các lĩnh vực như không gian, động cơ đẩy, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử (có thể được sử dụng trong điều hướng, phát hiện, hậu cần và mã hóa), hệ thống siêu thanh và các lĩnh vực khác. Năm ngoái, Lockheed Martin đã mua lại Terran Orbitel, công ty đầu tiên trong danh mục đầu tư của họ, để mở rộng hoạt động kinh doanh không gian.

Với xu hướng “hợp tác cạnh tranh” giữa thung lũng Silicon và các công ty quốc phòng truyền thống – nơi họ hợp tác trong một dự án và cạnh tranh trong một dự án khác – hai bên đã đạt được nhiều thỏa thuận. Palantir, thông qua chương trình “Operation Warp Speed”, đang bán phần mềm của mình cho các công ty truyền thống như L3Harris và các startup bao gồm Saildrone (tàu không người lái chạy bằng năng lượng gió thu thập và xử lý dữ liệu), Anduril và Saronic, cũng như Red Cat Holdings Inc. (máy bay không người lái vũ trang và trinh sát) để cải thiện quy trình sản xuất của họ.

Sự hợp tác giữa thung lũng Silicon và Bộ Quốc phòng đã bắt đầu từ ít nhất Thế chiến II, khi máy bay ném bom của Hoa Kỳ và Anh được trang bị thiết bị cảm biến để phát hiện và làm gián đoạn các trạm radar của Đức. Những mối liên hệ này bắt đầu suy giảm khi Chiến tranh Lạnh nhường chỗ cho kỷ nguyên Internet.

Trong khi đó, những người sáng lập các tập đoàn và startup công nghệ Mỹ chuyển sang các cơ hội thương mại, lĩnh vực quốc phòng đã thu hẹp lại và mất đi sự sống động. Hơn 50 nhà thầu quốc phòng lớn tồn tại vào năm 1993, hiện giờ chỉ còn một vài cái tên đếm trên đầu ngón tay: Lockheed, RTX (trước đây là Raytheon), Northrop, Boeing, General Dynamics và L3Harris. Một hệ quả của quá trình hợp nhất này là thiếu đi sự đổi mới và những khoảng trống trong kho vũ khí của quân đội Mỹ, theo giáo sư Blank của Đại học Stanford.

Những người hoài nghi đặt câu hỏi về hiệu quả thực tế của các công nghệ mới so với các thiết bị đã được kiểm chứng qua chiến đấu và liên tục cải tiến trong nhiều năm.

Ví dụ, Skydio đã phải quay lại thiết kế ban đầu sau khi máy bay không người lái tấn công của họ, được chế tạo cho Quân đội Mỹ và vận chuyển đến Ukraine với số lượng lớn, tỏ ra dễ bị ảnh hưởng do các biện pháp gây nhiễu bằng sóng vô tuyến của Nga. Cũng có những lo ngại về khả năng của các công ty phần mềm trong việc quản lý sản xuất vũ khí quy mô lớn, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa không phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc và cách thức các công ty mới này sẽ cùng tồn tại với các nhà thầu truyền thống.

Tuy nhiên, theo Bill Greenwalt, một chuyên gia về quốc phòng tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ (American Enterprise Institute), việc cải tiến quy trình mua sắm và ngân sách của quân đội là điều cần thiết để tiếp cận công nghệ mới, nếu không họ sẽ có nguy cơ bị tụt hậu so với Trung Quốc. “Tốc độ hiện nay là yếu tố then chốt,” ông nói. Để theo kịp các quốc gia khác, “chúng ta phải chấp nhận một số rủi ro.”

Theo Bloomberg