Bạn có biết: Bật lửa được phát minh trước que diêm

Bạn có biết: Bật lửa được phát minh trước que diêm

Mặc dù bật lửa là món đồ trông có vẻ phức tạp và hiện đại hơn rất nhiều so với que diêm thông thường. Nhưng thực tế, bật lửa đã xuất hiện từ rất lâu trước khi que diêm như ngày nay ra đời.

Những chiếc bật lửa sớm nhất đã xuất hiện từ TK17, vốn là các phiên bản cải tiến từ cơ chế của súng hoa mai, thay vì đốt thuốc súng và bắn ra đạn, chúng lại tạo ra các tia lửa để đốt những vật dễ bắt lửa như bùi nhùi, củi khô,…

Sang TK 18, nhà hoá học người Ý Alessandro Volta đã phát minh ra bật lửa dùng hydro. Thiết bị này này dùng nước để đẩy khí hydro qua một bộ phận đánh lửa, nơi tia lửa điện sẽ làm khí bốc cháy. Tuy nhiên, bật lửa của Volta khá phức tạp và đòi hỏi người dùng phải có kiến thức khoa học để sử dụng được nó, nên sản phẩm này cũng không phổ biến cho lắm.

Đến năm 1823, đèn Döbereiner – dạng bật lửa dùng khí hydro nhưng thiết kế đơn giản và dễ sử dụng hơn nhiều ra đời. Chỉ trong vòng 1 thập kỷ, đã có hơn 20.000 chiếc được bán ra. Từ đó, những dạng bật lửa hiện đại mới dần phát triển, chẳng hạn như Zippo xuất hiện vào những năm 1930, đây là bật lửa cơ học dùng xăng, bền và có khả năng cháy ổn định. Còn bật lửa dùng 1 lần của Bic ra mắt vào năm 1973.

Trong khi đó, que diêm ma sát đầu tiên chỉ xuất hiện vào năm 1826, đầu diêm được làm từ hỗn hợp kali clorat (KClO₃) và antimon sulfua (Sb₂S₃). Từ những năm 1830, phốt pho đã trở nên phổ biến, nhưng phốt pho trắng có trong diêm lại cực kỳ độc hại, khiến nhiều công nhân ở nhà máy diêm bị ngộ độc, tổn thương phổi thậm chí qua đời nếu tiếp xúc lâu dài.

Để giảm thiểu rủi ro, các nhà sản xuất đã phát triển diêm an toàn (safety matches), trong đó họ sử dụng phốt pho đỏ, ổn định và ít độc hơn được phủ trên mặt quẹt của hộp diêm. Thiết kế này giúp diêm an toàn hơn và chỉ cháy khi quẹt đúng chỗ quy định.

Đến đầu TK 20, phốt pho sesquisulfide (P₄S₃) mới được đưa vào sử dụng, loại này ít độc hơn và vẫn có khả năng bắt lửa tốt. Loại chất này hiện vẫn có mặt trong 1 số sản phẩm diêm an toàn ngày nay.