“Những hòn đá biết đi” ở lòng hồ Racetrack Playa từ lâu đã được xem là một trong những bí ẩn lớn…

“Những hòn đá biết đi” ở lòng hồ Racetrack Playa từ lâu đã được xem là một trong những bí ẩn lớn nhất của giới khoa học trong suốt nhiều thập kỷ. Nằm trong vườn quốc gia Death Valley, California, nơi đây đã từng khiến các nhà khoa học bối rối khi phát hiện những tảng đá nặng hàng chục, thậm chí hàng trăm kg đã dịch chuyển hàng trăm mét.

Mặc dù trước năm 2013, chưa từng có ai tận mắt chứng kiến khoảnh khắc chúng di chuyển, thế nhưng thông qua việc so sánh vị trí theo thời gian và các vệt dấu dài in hằn trên đất, các nhà khoa học đã đưa ra nhận định chúng quả thật đã di chuyển. Điều khó hiểu là quỹ đạo của chúng không đồng nhất: có tảng đã đi thẳng, có tảng lại có những ngã rẽ kỳ lạ.

Bước ngoặt đến vào năm 2014, khi một nhóm nghiên cứu lần đầu tiên ghi lại trực tiếp hiện tượng này. Họ gắn thiết bị GPS kích hoạt bằng chuyển động lên 15 tảng đá và lắp đặt hệ thống camera quan sát toàn khu vực. Kết quả cho thấy, nhiều tảng đá có thể nằm yên suốt nhiều năm, nhưng trong những điều kiện phù hợp, hàng chục tảng đá đã di chuyển với tốc độ khoảng 2–5 mét mỗi phút.

Lý giải cho hiện tượng này, nghiên cứu nhận thấy đá sẽ chuyển động sau khi các điều kiện thời tiết hiếm hoi cùng xuất hiện. Cụ thể, vào mùa đông, những cơn mưa hiếm hoi đã tạo ra một lớp nước mỏng trên bề mặt đất. Khi nhiệt độ ban đêm hạ thấp, băng mỏng hình thanh quanh các tảng đá, gió nhẹ kết hợp với các tảng bảng mỏng trôi sẽ kéo đá trượt đi trên lớp bùn ẩm trơn. Hiện tượng này rất hiếm, có thể vài năm hoặc vài chục năm mới xảy ra một lần.

Racetrack Playa từng là hồ nước nông, tồn tại theo mùa trong thời kỷ Băng Hà. Khi khí hậu dần nóng và khô hơn, nước trong hồ đã bốc hơi hết, để lại một lớp bùn. Bình thường, lớp bùn này sẽ khô nứt nể, nhưng khi vào mùa đông có mưa, nước sẽ tạm thời xuất hiện lại, tạo điều kiện để hiện tượng “đá biết đi” xảy ra.