Dầu mỏ, địa chất và địa chính trị: Tại sao Trung Đông vừa nhiều dầu mỏ lại vừa hỗn loạn?

Và cũng như mọi thứ khác trong câu chuyện này, sự hẹp hòi của eo biển Hormuz không phải ngẫu nhiên, nó là kết quả trực tiếp của địa chất. Phần lớn đất Oman được cấu thành từ Semail Ophiolite, một khối đá đại dương khổng lồ bị đẩy lên mặt đất khi đại dương cổ đại nằm giữa hai mảng Ả Rập và Á-Âu bị đóng lại. Bán đảo Musandam, bao gồm phần bắc Oman và phần bắc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhô ra vuông góc với dãy Zagros như một cái chốt cứng.

Địa hình nhấp nhô của dãy núi Zagros ở Iran có thể được nhìn thấy trong bức ảnh này, do một phi hành gia chụp từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Đảo Qeshm nằm ở phía đông bắc của eo biển Hormuz, thuộc phía lãnh thổ Iran

Theo nhà nghiên cứu Renas Koshnaw từ Đại học Georg August Göttingen, khi cuộc va chạm giữa hai mảng lục địa xảy ra, bán đảo cứng này buộc mặt tiền dãy núi Zagros, và theo đó cả Vịnh Ba Tư, phải bẻ cong lại như một cái ống bị gập. Kết quả là eo biển hẹp đến mức các tàu chở dầu khổng lồ gần như không có chỗ để di chuyển, và chúng buộc phải lướt qua rất gần bờ biển Iran. Đó không chỉ là vấn đề địa lý, đó là vấn đề địa chính trị sống còn.

Như giáo sư Allen đã nói một cách súc tích: eo biển Hormuz “tồn tại vì địa chất, nhưng tác động đến con người ở thời điểm hiện tại là bạn đang có một nút thắt hàng hải” và các tàu chở dầu đó ngồi rất gần bờ biển Iran. Đó là lý do tại sao mỗi khi có căng thẳng địa chính trị ở vùng vịnh, thị trường dầu toàn cầu lập tức dao động. Iran không cần phải làm gì nhiều, chỉ cần đe dọa đóng eo biển là đủ để gây chấn động.

Khi lịch sử 30 triệu năm vẫn đang điều khiển thế giới hôm nay

Câu chuyện về dầu mỏ Trung Đông là một ví dụ hoàn hảo về cách lịch sử địa chất sâu xa: hàng trăm triệu năm trầm tích, 30 triệu năm va chạm lục địa, tiếp tục định hình chính trị và kinh tế toàn cầu ở thời điểm hiện tại. Những người ra quyết định ở Washington, Tehran hay Tel Aviv đang di chuyển những quân cờ trên một bàn cờ mà địa chất đã vẽ ra từ trước khi loài người xuất hiện.

Các mảng kiến tạo vẫn đang chuyển động. Mảng Ả Rập và mảng Á-Âu vẫn tiến về nhau với tốc độ khoảng 20 mm mỗi năm, đôi khi gây ra những trận động đất chết người. Dãy Zagros vẫn đang được nâng lên từng chút một. Eo biển Hormuz không đi đâu cả. Và dầu vẫn nằm đó, sâu dưới lòng đất, bị giam cầm bởi chính cái bẫy địa chất đã tạo ra nó.