Người ta phân phối phim đến các rạp chiếu như thế nào?

Trước khi chuyển sang kỹ thuật số (khoảng trước năm 2010-2015), phim được gửi dưới dạng các cuộn phim nhựa (film reels) nặng nề trong các hộp kim loại. Người chiếu phim phải dùng kỹ thuật ghép các đoạn phim lại với nhau và lắp lên một mâm xoay khổng lồ. Quy trình này rất dễ gặp sự cố như “rối phim” (brain wrap) hoặc trầy xước bản phim.

6. Vậy còn phim chuẩn IMAX thì sao?

Việc phân phối phim IMAX có những đặc điểm rất riêng biệt so với rạp thường, chủ yếu do yêu cầu khổng lồ về dữ liệu và sự tồn tại song song của hai hệ thống: Digital IMAX (Kỹ thuật số) và IMAX 15/70mm (Phim nhựa khổ lớn).

Dưới đây là các chi tiết về cách phân phối phim IMAX:

1. Phân phối Kỹ thuật số (Digital IMAX)

Hầu hết các rạp IMAX hiện nay (như IMAX Xenon hoặc IMAX Laser) sử dụng phương thức này.

Dung lượng “khủng”: Một tệp DCP (Digital Cinema Package) cho phim IMAX 4K có dung lượng trung bình từ 500GB đến 1TB, thậm chí cao hơn nếu là phim 3D hoặc có tốc độ khung hình cao (HFR). Để so sánh, phim rạp tiêu chuẩn thường chỉ khoảng 200GB.

Ổ cứng chuyên dụng: Do dung lượng quá lớn, các rạp IMAX thường nhận phim qua các ổ cứng gắn trong khay bảo vệ chuyên dụng (CRU caddy). Việc tải qua internet hoặc vệ tinh vẫn khả thi nhưng tốn rất nhiều thời gian và băng thông.

Hệ thống âm thanh riêng biệt: Tệp âm thanh IMAX không được tích hợp chung một cách đơn giản mà thường đi kèm các tệp cấu hình riêng để tối ưu cho hệ thống loa đặc thù của IMAX (vốn không dùng chuẩn Dolby Atmos hay DTS thông thường).

2. Phân phối Phim nhựa (IMAX 15/70mm)
Đây là “đặc sản” của các đạo diễn như Christopher Nolan (phim Oppenheimer, Interstellar). Cách phân phối này cực kỳ tốn kém và kỳ công:

Kích thước khổng lồ: Một bản phim nhựa IMAX 70mm cho một bộ phim dài khoảng 3 tiếng có thể nặng tới 250kg và dài hơn 16km.

Vận chuyển bằng xe nâng: Vì trọng lượng quá nặng, các hộp phim nhựa không thể bê bằng tay mà phải dùng xe nâng (forklift) để di chuyển vào phòng máy.

Lắp ráp thủ công: Phim được gửi đến dưới dạng hàng chục cuộn nhỏ. Người chiếu phim phải dành nhiều giờ đồng hồ để nối (splice) chúng lại thành một vòng tròn khổng lồ nằm ngang trên các mâm xoay (platters).

Chi phí in ấn: Một bản phim nhựa IMAX 70mm có chi phí sản xuất lên tới khoảng 30.000 – 50.000 USD (hơn 1 tỷ VNĐ) cho mỗi bản in, trong khi bản kỹ thuật số gần như bằng không.

3. Quy trình bảo mật và Chứng nhận

Khóa KDM riêng: Tương tự rạp thường, rạp IMAX cần chìa khóa KDM để mở phim. Tuy nhiên, khóa này thường được mã hóa riêng cho hệ thống máy chiếu đôi (Dual Projector) của IMAX.

Kiểm định nghiêm ngặt: IMAX có một quy trình gọi là DMR (Digital Media Remastering). Trước khi phim được phân phối, các chuyên gia của IMAX phải làm việc với hãng phim để chỉnh sửa từng khung hình, đảm bảo độ sáng và âm thanh đạt chuẩn “Experience It In IMAX”. Do đó, bản phân phối gửi đến rạp IMAX là một bản dựng hoàn toàn khác so với rạp thường.

4. Tình trạng “Mượn” ổ cứng

Vì số lượng bản phim hoặc ổ cứng IMAX có hạn (đặc biệt với phim nhựa), đôi khi xảy ra tình trạng các rạp phải “luân chuyển” ổ cứng cho nhau. Nếu một rạp không nhận được ổ cứng kịp giờ chiếu, hãng phim có thể yêu cầu rạp đối thủ gần đó cho mượn ổ cứng để nạp dữ liệu vào máy chủ trước khi gửi trả lại.

Tại Việt Nam, các rạp IMAX hiện nay (như tại CGV, Galaxy Cine) hoàn toàn sử dụng hệ thống Digital IMAX, vì vậy việc phân phối chủ yếu thông qua ổ cứng kỹ thuật số và khóa bảo mật KDM.