Các nhà khoa học ghi nhận "chiến tranh" ở loài tinh tinh

Hơn 20 năm quan sát và theo dõi đàn tinh tinh Ngogo sinh sống tại Vườn quốc gia Kibale ở Uganda, các nhà khoa học đã bàng hoàng khi chứng kiến cảnh chúng chia thành 2 phe riêng biệt và phát động chiến tranh tấn công lẫn nhau. Đa số là tinh tinh đực trưởng thành tham gia đánh nhau, nhưng có lúc con cái cũng tham chiến, hậu quả là đã có 28 con thiệt mạng.

Chúng cắn, đấm, đá và kéo lê nạn nhân, thậm chí là xách lên và quật xuống đất. Các nhà khoa học từ lâu đã biết rằng loài tinh tinh sẽ tấn công và giết chết đàn tinh tinh khác, vì cơ bản đàn khác là những con xa lạ, tuy nhiên đây là lần đầu tiên họ chứng kiến chúng chia bè chia phái và tàn sát các con cùng trong đàn.

Giáo sư John Mitani của trường Đại học Michigan, cho biết: Tôi không hiểu nỗi tạo sao chúng từ là những người bạn hôm qua, hôm nay trở thành kẻ thù và cắn giết lẫn nhau. Những con đực đó cùng nhau lớn lên, cùng nhau kiếm ăn và hưởng lợi ích từ đàn, chúng đã biết nhau cả đời. Vậy thì tại sao lại chia tách đàn? Có lẽ chúng đã trở thành nạn nhân khi số lượng cá thể vượt quá mức kiểm soát được.

Đàn tinh tinh Ngogo ở Kibale được phát hiện năm 1995, có lúc số lượng cá thể lên tới 200 con, là đàn tinh tinh đông đúc nhất thế giới mà con người biết tới. Thông thường thì các đàn tinh tinh sống trong tự nhiên chỉ lên tới 50 con mà thôi.

Đàn tinh tinh sống theo chế độ 1 con đực làm thủ lĩnh. Đàn Ngogo này có sự thay đổi lớn vào năm 2015 khi một con đực tên Jackson đã đánh bại con đầu đàn để lên làm thủ lĩnh mới. Kể từ đó đàn tinh tinh bắt đầu phân hóa, cuối năm 2017, chúng chính thức chia tách làm 2 nhóm, sau này được đặt tên là nhóm Tây và nhóm Trung tâm.

Từ năm 2018 trở đi, nhóm phía Tây liên tục phát động “chiến tranh” và tấn công nhóm Trung tâm. Các quan sát được ghi nhận số liệu tới năm 2024 cho thấy tổng cộng 24 con tinh tinh đã chết khi chúng giết hại lẫn nhau, gồm 17 con đực trưởng thành và 7 con non.

Năm 2025 và năm nay, chúng tiếp tục đánh nhau và có thêm 4 con nữa bị giết, gồm 1 con đực trưởng thành, 1 con đực vị thành niên và 2 con non. Tổng cộng đã có 28 con tinh tinh thiệt mạng kể từ khi chúng gây chiến và đánh nhau. Nhiều con tinh tinh khác cũng biến mất không rõ lý do, rất có thể là chúng đã bỏ đàn mà đi nơi khác vì không tìm thấy dấu hiệu bị giết hại.

Chúng tấn công, cắn xé và đánh đập nạn nhân không ngừng tay, tôi có chứng kiến những trận đánh diễn ra chưa đầy 15 phút. Khi kiểm tra thi thể con bị giết, chúng tôi thấy có vết cắn xé, nhưng không có vết thương chí mạng ngoài da. Chính vì vậy, tôi nghĩ rằng chúng chết vì bị nội thương. – Giáo sư John Mitani nói.
Từ khi phát động chiến tranh, nhóm phía Tây từ bên có số lượng thành viên ít hơn, lãnh thổ nhỏ hơn, đã trở thành nhóm có đông thành viên và lãnh thổ rộng lớn hơn nhóm Trung tâm. Thậm chí nhóm phía Tây thậm chí không có ghi nhận thương vong, nghĩa là 28 con bị giết đa số đều là thành viên nhóm Trung tâm.

Tinh tinh là một loài vượn lớn, thuộc Bộ Linh trưởng, họ hàng gần nhất với con người, chúng có bộ gen giống với con người lên tới 98%. “Chúng ta có chung một số điểm tương đồng vì cùng lịch sử tiến hóa, nhưng về cơ bản thì con người đã tách biệt khỏi chúng từ 6 – 8 triệu năm trước.” – giáo sư Mitani nói.

Theo reuters