Các công cụ AI đang âm thầm thay đổi thói quen 'tra Google' của chúng ta

Cá nhân mình thấy sự chuyển đổi này mang tính là thói quen, không phải ý thức, tiện thì làm thôi. Mình và có lẽ cả anh em không bao giờ ngồi xuống quyết định “từ giờ sẽ không dùng Google nữa”. Nó cứ thế mà xảy ra. Khi cần thu thập thông tin cho một bài viết, Perplexity cho mình câu trả lời trực tiếp kèm citation, mình không phải mở 6 tab khác nhau và tự đối chiếu nữa. Khi cần code, Claude làm cùng mình, không phải copy-paste qua Google rồi trở lại IDE. Khi cần hỏi một câu kiểu “công ty này gần đây có tin gì mới không”, mình hỏi thẳng Claude và nó tổng hợp xong trong 10 giây. Khi đã quá quen với các chatbot AI thì mình mới nhận ra rằng Google không còn xuất hiện quá thường xuyên trong workflow hàng ngày của mình nữa.

Vị thế của Google lại đang là gánh nặng lớn nhất

Thật ra, điểm thú vị không phải là đối thủ xuất hiện. Đối thủ thì lúc nào cũng có mà nó còn tốt nữa khi đối thủ thúc đẩy anh em đi lên. Phần thú vị là quan sát một công ty đang thống trị cố gắng điều chỉnh trong thời gian thực khi đối thủ mạnh xuất hiện. Và thời điểm này của Google cho thấy những thực tế khó khăn về cấu trúc và vị thế quá lớn của họ.

Chỉ một thay đổi của Google có thể gây ảnh hưởng đến mảng quảng cáo

Đầu tiên là chuyện ưu thế tạo ra quán tính. Khi đã ở trên đỉnh cao quá lâu như Google, cả một hệ sinh thái hình thành quanh thành công đó: mô hình doanh thu, product roadmap, hệ thống KPI nội bộ, mạng lưới đối tác, hàng triệu hợp đồng quảng cáo. Lúc đó, thay đổi trở nên nặng nề. Một startup nhỏ có thể thử nghiệm áp dụng trong vài tuần vì ít thứ phụ thuộc vào việc giữ nguyên trạng. Nhưng khi một tổ chức quá lớn, một thay đổi nhỏ trong UI tìm kiếm có thể tác động tới hàng tỷ đô doanh thu.

Thứ hai, thời cuộc thay đổi với một công ty đang thống trị có cảm giác hoàn toàn khác so với một startup. Với startup, đó là cơ hội, là cách duy nhất để chen chân vào sân chơi, không phá vỡ trật tự cũ thì không có chỗ cho mình. Với một công ty như Google, sự thay đổi không phải cơ hội, mà là cảm giác đất đang bị xói mòn ngay dưới chân mình. Khi đó, tâm lý của họ là phải bảo vệ phần đất đã có chứ không phải là chứng minh họ thuộc về cái lãnh địa họ đã chinh phục. Hai tâm thế đó hoàn toàn khác nhau.

Vấn đề thực sự không phải kỹ thuật, mà là phải dám tự ăn thịt mình

Bên cạnh đó, điểm thú vị nhất của câu chuyện là Google không hề bỏ qua AI. Trái lại, họ cũng thích nghi rất nhanh khi đầu tư rất lớn vào AI, thậm chí từ trước khi ChatGPT ra mắt. Kiến trúc Transformer, nền tảng của tất cả các LLM hiện đại, sinh ra từ một paper của Google. DeepMind là một trong những lab AI mạnh nhất thế giới và thuộc Google.

Vậy tại sao OpenAI lại là người ra mắt ChatGPT trước, và Gemini bị xem là chậm chân? Câu trả lời không phải về kỹ thuật, mà là về sự dũng cảm nội bộ. Một bên đó là sự sáng tạo, dám làm từ một startup lúc đó chưa có gì. Còn một bên, tức Google, nếu đưa ra một sản phẩm như vậy, là tự ăn thịt chính mô hình quảng cáo của họ vì khi AI trả lời trực tiếp, người dùng không cần click qua 10 link xanh, vốn là nơi để Google sống nhờ vào quảng cáo. OpenAI không có gánh nặng đó. Họ không có mảng kinh doanh cũ nào để bảo vệ. Khi anh em không có gì để mất, anh em dám tung ra thứ có thể thay đổi cả ngành. Và ChatGPT chạm mốc 100 triệu người dùng chỉ trong 2 tháng kể từ khi ra mắt cuối 2022, là ứng dụng phát triển nhanh nhất lịch sử cho đến lúc đó.