Sự gia tăng đáng báo động của tội phạm mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo và thách thức an ninh toàn cầu

Trong bối cảnh công nghệ phát triển không ngừng, tội phạm mạng đã và đang tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện các cuộc tấn công ngày càng tinh vi và nguy hiểm hơn. Báo cáo Tổng quan Mối đe dọa Toàn cầu năm 2026 của Fortinet đã chỉ ra rằng số nạn nhân bị tấn công bằng mã độc tống tiền đã tăng 389% so với năm trước, một con số đáng báo động cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ của các hoạt động tội phạm mạng trên toàn cầu.

Tội phạm mạng không còn hoạt động riêng lẻ mà đã chuyển sang xu hướng hệ thống, với các tin tặc độc hại hoạt động xuyên suốt vòng đời từ đầu đến cuối và rút ngắn vòng đời tấn công bằng các tác nhân ngầm. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã tạo điều kiện cho các cuộc tấn công mạng trở nên tinh vi hơn, khi các tác nhân độc hại bắt đầu tận dụng AI để củng cố chiến thuật của mình. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà bảo vệ mạng, buộc họ phải phát triển các hoạt động an ninh mạng thành một hệ thống phòng thủ công nghiệp hóa và áp dụng các công cụ hỗ trợ AI có khả năng phản hồi với tốc độ tương đương với các mối đe dọa hiện đại.

Một trong những phát hiện quan trọng từ báo cáo của Fortinet là tốc độ quyết định rủi ro khi thời gian khai thác (TTE) giảm đáng kể. Khi AI đẩy nhanh quá trình trinh sát, vũ khí hóa và thực thi, TTE đã giảm xuống còn 24-48 giờ đối với các đợt bùng phát nghiêm trọng, tăng mạnh so với các báo cáo trước đó cho thấy thời gian này là 4,76 ngày. Điều này cho thấy từng phút có thể quyết định kết quả của một cuộc tấn công mạng, khi các nỗ lực khai thác chủ động đã được thực hiện chỉ trong vòng vài giờ sau khi lỗ hổng được công khai.

Số nạn nhân ransomware tăng vọt là một minh chứng rõ ràng cho sự nguy hiểm của tội phạm mạng sử dụng AI. Thông tin tình báo của đội ngũ FortiRecon đã xác định được 7.831 nạn nhân của mã độc mã hoá trên toàn cầu, tăng vọt so với khoảng 1.600 nạn nhân được xác định trong Báo cáo năm 2025 của Fortinet. Sự phổ biến của các bộ công cụ tội phạm mạng như WormGPT, FraudGPT và BruteForceAI đã góp phần vào mức tăng 389% này so với năm trước. Ba lĩnh vực bị nhắm mục tiêu hàng đầu bao gồm sản xuất, dịch vụ kinh doanh và bán lẻ, với các khu vực bị tập trung tấn công bao gồm Hoa Kỳ, Canada và Đức.

Sự phân tán thông tin định danh cũng tạo ra rủi ro lớn trên đám mây. Thông tin tình báo của FortiCNAPP xác nhận rằng trong suốt năm 2025, hầu hết các sự cố trên đám mây đều bắt nguồn từ thông tin đăng nhập bị đánh cắp, bị lộ hoặc bị sử dụng sai mục đích. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc bảo vệ thông tin định danh và tăng cường an ninh mạng để ngăn chặn các cuộc tấn công từ tội phạm mạng.

Những thói quen của tội phạm mạng hiện đại được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo đã tạo ra một hệ sinh thái tội phạm mạng phức tạp và nguy hiểm hơn bao giờ hết. Các nhóm tội phạm mạng có năng lực nhất hoạt động như các doanh nghiệp “bán tự động”, được hỗ trợ bởi các tác nhân ngầm, các nhà môi giới truy cập và các nhà điều hành mạng botnet cung cấp dịch vụ theo yêu cầu. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc hợp tác quốc tế và sự phát triển của các công cụ an ninh mạng tiên tiến để đối phó với các mối đe dọa ngày càng phức tạp.

Fortinet đã cam kết nỗ lực chống lại tội phạm mạng bằng cách thu thập và chia sẻ thông tin tình báo về mối đe dọa và tích cực chống lại các mối đe dọa mạng trên quy mô toàn cầu. Một nỗ lực hợp tác gần đây do INTERPOL dẫn đầu và được Fortinet hỗ trợ đã giúp triệt phá một mạng lưới tội phạm mạng, cho thấy tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế trong việc đối phó với tội phạm mạng.

Theo đánh giá của Fortinet, sự gia tăng của tội phạm mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo là một thách thức lớn đối với an ninh mạng toàn cầu. Để đối phó với mối đe dọa này, các tổ chức và chính phủ cần hợp tác chặt chẽ, phát triển các công cụ an ninh mạng tiên tiến và tăng cường nhận thức về an ninh mạng trong cộng đồng. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể bảo vệ được thông tin và dữ liệu quan trọng khỏi sự tấn công của tội phạm mạng.