Trung Quốc Nắm Giữ 80% Sản Lượng Âm Thanh Toàn Cầu Và Đứng Sau Hàng Loạt Thương Hiệu Di Sản

Dù các báo cáo chính thức thường ghi nhận thị phần của Trung Quốc ở mức 2/3 tổng lượng thiết bị âm thanh tiêu dùng toàn cầu (chủ yếu là earbud, loa Bluetooth), con số này sẽ tiệm cận mốc 80% nếu tính cả các linh kiện gia công. Rất nhiều bộ củ loa, bo mạch khuếch đại và tụ điện từ các nhà cung cấp như Cosonic được vận chuyển qua chuỗi cung ứng toàn cầu trước khi nằm gọn bên trong các thiết bị dán mác Âu – Mỹ.

Làn Sóng Thâu Tóm: Từ Hãng Pin Đến Tượng Đài Beyerdynamic

Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở khối lượng sản xuất, mà ở quyền sở hữu. Hàng loạt biểu tượng âm thanh của Anh, Đan Mạch và Đức đã đổi chủ thông qua các thương vụ kín tiếng:

• Làn sóng đầu tiên (Thập niên 1990): Khởi nguồn từ Hong Kong, tập đoàn chuyên sản xuất pin Gold Peak đã thâu tóm hai biểu tượng loa Anh Quốc là KEF và Celestion vào năm 1992. Ngay sau đó, International Audio Group (IAG) thâu tóm Wharfedale, Leak, Quad từ tay Verity Group, và tiếp tục mở rộng danh mục với Castle, Mission, Audiolab cùng huyền thoại hi-end Nhật Bản Luxman. IAG hiện đang vận hành một tổ hợp sản xuất rộng 400.000 mét vuông tại Cát An (Trung Quốc), kiểm soát từ khâu nguyên vật liệu đến đóng gói thành phẩm.
• Sự can thiệp của các tập đoàn khổng lồ (Thập niên 2010): GoerTek – gã khổng lồ chuyên sản xuất linh kiện âm thanh cho điện thoại với 37.000 nhân sự – đã mua lại Dynaudio vào năm 2014. Gần đây nhất vào năm 2024, thương hiệu Jamo cũng thuộc về tay Cinemaster và Rayleigh Lab.
• Sự dịch chuyển của phân khúc Ultra High-End (2026): Thương vụ Cosonic thâu tóm Beyerdynamic cho thấy rõ chiến lược phân tách: Các dòng sản phẩm tham chiếu/phòng thu vẫn được chế tác tại Đức, trong khi các dải sản phẩm tiêu dùng sẽ dời dây chuyền sang Trung Quốc. Đáng kinh ngạc hơn, MBL – tượng đài hi-end nước Đức – đã rơi vào tay tập đoàn trang sức Chow Tai Seng (đơn vị nắm giữ 40-50% thị phần kim cương nhân tạo toàn cầu) sau khi đệ đơn phá sản, thông qua công ty con United Audio (trước đó vốn là nhà phân phối của MBL tại Trung Quốc).

Công thức chung cho các thương vụ này: Mua lại các thương hiệu di sản đang gặp khó khăn tài chính, duy trì trung tâm R&D tại quốc gia bản địa để giữ vững hình ảnh, đồng thời tối ưu hóa lợi nhuận thông qua quy mô chuỗi cung ứng khổng lồ của Trung Quốc.

Nghịch Lý Thị Trường Và Định Dạng Nhãn Mác

Dù kiểm soát năng lực sản xuất, các nhãn hiệu nội địa Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 30-40% gian hàng tại các kỳ triển lãm hi-fi ở Quảng Châu. Sức hút thương hiệu và định hướng thị trường vẫn nằm trong tay các nhãn mác Âu – Mỹ.

Nghịch lý này được phản ánh rõ qua lăng kính tài chính: Mặc dù sản xuất phần lớn thiết bị của thế giới, Trung Quốc chỉ thu về khoảng 11,66% tổng doanh thu thị trường thiết bị âm thanh toàn cầu vào năm 2024. Nói cách khác: Nhà máy chế tạo phần cứng, nhưng thương hiệu mới là nơi nắm giữ biên độ lợi nhuận.

Nhìn chung, ranh giới giữa quyền sở hữu, năng lực chế tạo và bản sắc thương hiệu trong ngành công nghiệp hi-fi hiện đã bị xóa nhòa, chia thành 3 cấu trúc cốt lõi:

• Thâu tóm toàn diện: Các tập đoàn Trung Quốc sở hữu trực tiếp các thương hiệu di sản (như Cosonic và Beyerdynamic). Họ không gặp khó khăn trong quá trình chuyển giao công nghệ, bởi chính họ là những đơn vị đã trực tiếp gia công phần cứng cho các hãng này từ trước.
• Gia công ngoài triệt để: Các biểu tượng phương Tây phụ thuộc hoàn toàn vào dây chuyền sản xuất nước ngoài. Đơn cử như Tannoy, thương hiệu di sản của Scotland hiện xuất xưởng toàn bộ sản phẩm từ một nhà máy khổng lồ tại Trung Sơn (Trung Quốc), dưới quyền quản lý của tập đoàn mẹ Music Tribe có trụ sở tại Philippines.
• Tự chủ thương hiệu: Một thế hệ các thương hiệu âm thanh nội địa như HiFiMAN, FiiO, Shanling, và Topping đang tự khẳng định chất lượng kỹ thuật, cạnh tranh sòng phẳng bằng chính tên tuổi của mình ở những phân khúc giá và hiệu năng phần cứng mà một thập kỷ trước chưa từng tồn tại.