Anh em hay lướt YouTube chắc hẳn cũng thấy rõ xu hướng: ngày càng nhiều bạn bè quốc tế chọn Việt…

Họ thuê được căn hộ view biển đẹp ở Đà Nẵng, Phú Quốc hay Nha Trang với giá chỉ 300–400 USD/tháng – một con số khó tưởng tượng ở quê nhà. Xe máy chạy cả tháng chưa tới 100 USD, cà phê vỉa hè thơm phức chỉ bằng giá một chai nước suối ở châu Âu.

Nhiều người chuyển sang sống kiểu digital nomad hay nghỉ hưu sớm tại Việt Nam, rồi khoe trên mạng rằng họ sống thoải mái hơn hẳn với 1.000–1.500 USD/tháng so với việc chật vật ở Mỹ hay châu Âu với gấp đôi số tiền đó.

Còn chúng ta – những người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này – lại cảm nhận hoàn toàn khác.

Chúng ta đang sống chính giữa cái “rẻ” ấy, nhưng chi phí sinh hoạt lại chẳng hề rẻ. Một bữa cơm bình dân đã 40 – 60 ngàn đồng, ly cà phê sữa đá 25–40 ngàn, tiền nhà trọ ở các thành phố lớn chiếm tới 30–50% lương.

Xăng dầu, điện nước, học phí, viện phí… hầu như không món nào thực sự nhẹ nhàng so với thu nhập. Nhiều người làm văn phòng, công nhân, shipper làm từ sáng đến tối, cuối tháng nhận về 8–15 triệu đồng (tùy khu vực), nhưng vẫn phải tính toán chi li từng khoản, tiết kiệm mãi chẳng dư được bao nhiêu.

Cùng một đất nước, cùng một mức giá, nhưng sức mua của đồng tiền lại khác nhau một trời một vực giữa người nước ngoài và người Việt. Lý do đơn giản: thu nhập của họ (dù là lương remote, lương hưu hay tiết kiệm) thường cao gấp nhiều lần mức lương trung bình của người Việt.

Họ quy đổi từ USD, EUR sang VND nên cảm giác “rẻ kinh khủng”. Chúng ta thì phải chi tiêu bằng chính đồng VND kiếm được từ lao động trong nước.

Nghịch lý này cũng giống hệt câu chuyện “nhân công giá rẻ” mà chúng ta được học ngày xưa. Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài nhờ chi phí lao động thấp. Nhà máy mọc lên, GDP tăng, xuất khẩu tăng, nhưng người lao động vẫn nhận mức lương chỉ đủ sống hoặc hơi đủ sống. Doanh nghiệp ngoại được lợi lớn từ chi phí thấp, còn người Việt thì tiếp tục ở vị trí cung cấp lao động giá rẻ.