Các nhà thiên văn tìm được nguyên nhân của vụ nổ siêu tân tinh cực sáng

Nguyên nhân hình thành những vụ nổ siêu tân tinh cực sáng (STTCS) vẫn còn là bí ẩn vũ trụ, tuy nhiên theo quan sát một vụ nổ STTCS mới được phát hiện hồi năm 2024 đã phần nào giải thích được nguồn gốc của nó.

Vụ nổ STTCS kể trên xảy ra sau khi 1 ngôi sao khổng lồ chết đi, ngôi sao đó ở một thiên hà rất xa, cách chúng ta tới 1 tỷ năm ánh sáng (1 năm ánh sáng = 9.500 tỷ km). Lần đầu các nhà khoa học phát hiện ra vụ nổ đó là hồi tháng 12/24, thông qua dữ liệu thu nhận được từ đài quan sát Las Cumbres ở California và kính viễn vọng ATLAS đặt ở Chile.

Các nhà khoa học nhận định rằng siêu tân tinh cực sáng xảy ra khi vụ nổ để lại 1 ngôi sao từ tính (magnetar), đó là một tàn dư sao rất nhỏ gọn nhưng lại có tốc độ quay cực kì nhanh, kèm theo từ trường vô cùng mạnh mẽ.

Ngôi sao từ tính đó khi tự xoay tròn – tốc độ hàng trăm lần mỗi giây – đã thu gom các hạt điện tích xung quanh nó, sau đó phát tán số hạt tích điện kia ra các đám mây khí và bụi xung quanh, qua đó sẽ khuyếch đại độ sáng lên lên hàng chục lần nữa so với những vụ nổ siêu tân tinh khác. Sao từ tính là một loại sao neutron, lõi của nó sụp đổ sau khi ngôi sao đó chết đi.

“Khi một ngôi sao khổng lồ cạn kiệt năng lượng hạt nhân, nó không còn chống lại được lực hấp dẫn nữa. Lõi của nó bị ép chặt dưới sức nặng của toàn bộ ngôi sao đè lên trên, nghiền nát cái lõi đó mạnh tới mức các hạt proton và electron hợp nhất thành neutron. Nếu khối lượng của lõi quá lớn, nó sẽ sụp đổ và tạo thành hố đen vũ trụ. Nhưng ở điều kiện phù hợp, 1 ngôi sao neutron mới được hình thành và sống sót sau vụ sụp đổ của lõi ngôi sao cũ” – Joseph Farah, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Vật lý Thiên văn tại đài quan sát Las Cumbres cho biết.

Nhờ đó, sao từ trường nằm ẩn sâu bên trong vụ nổ siêu tân tinh và tạo ra ánh sáng vô cùng lớn từ bên trong, gấp 10 – 100 lần những vụ nổ siêu tân tinh bình thường.

Hiện tại các nhà khoa học vẫn chưa biết được kích thước của ngôi sao đã chết ở thiên hà xa xôi kia (cách chúng ta 1 tỷ năm ánh sáng). Họ ước tính rằng nó lớn hơn Mặt Trời của chúng ta hàng chục lần, và phát sáng mạnh hơn hàng trăm ngàn lần.

Xét về độ sáng, vụ nổ siêu tân tinh cực sáng chúng ta đang kể tới sáng hơn toàn bộ Dải Ngân Hà Milky Way cộng lại, Joseph Farah nói.

Theo reuters