Henrietta Lacks: câu chuyện về chủ nhân của dòng tế bào “bất tử” HeLa

Từ đó, HeLa trở thành một trong những công cụ quan trọng nhất của nền y học hiện đại, góp phần vào sự phát triển của vaccine bại liệt, thúc đẩy nghiên cứu ung thư, hỗ trợ thụ tinh trong ống nghiệm, lập bản đồ gene người,… Ước tính rằng trong 7 thập kỷ qua, hàng chục tấn tế bào HeLa đã được phân phối trên thế giới, phục vụ gần 100.000 nghiên cứu một cách gián tiếp đã giúp hàng triệu sinh mạng được cứu sống.

Tuy nhiên trong suốt nhiều năm trời, chủ nhân thực sự của tế bào HeLa đã gần như bị lãng quên. Gia đình bà sống trong hoàn cảnh khó khăn, không được thông báo và cũng chẳng nhận được khoản bồi thường nào, dù cho các công ty sinh học đã thương mại hoá tế bào của HeLa ở quy mô toàn cầu.

Từ thập niên 1970, danh tính của Henrietta Lacks đã được nhắc đến trong một số bài báo khoa học. Thế nhưng câu chuyện vẫn chủ yếu lan truyền trong giới khoa học và báo chí chuyên sau, chứ chưa phổ biến đến công chúng.

Bước ngoặt xảy ra vào năm 2010, khi cuốn sách “The Immortal Life of Henrietta Lacks” của Rebecca Skloot xuất bản. Cuốn sách này không chỉ kể lại cuộc đời của một người phụ nữ có đóng góp phi thường, mà còn đặt ra những câu hỏi về đạo đức y học, quyền sở hữu mô sinh học trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Cuốn sách trở thành bestseller của The New York Times, được giảng dạy trong nhiều trường đại học và sau này, nó còn được chuyển thể thành phim.

Khi công chúng biết nhiều hơn về câu chuyện của Henrietta Lacks, gia đình bà của bắt đầu hành trình đi tìm kiếm công lý. Họ cho rằng nhiều tập đoàn dược phẩm và công nghệ sinh học đã thu về khoản lợi nhuận khổng lồ từ HeLa trong khi gia đình bà thì không hề được chia sẻ lợi ích.