[QC] CTO Tiki: Bất ngờ trước sự trưởng thành của nền tảng Cloud made in Vietnam

Trong nhiều năm, Cloud quốc tế gần như là lựa chọn mặc định của các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam. Lý do quen thuộc thường là hạ tầng mạnh, hệ sinh thái phong phú… Nhiều doanh nghiệp có một niềm tin rằng, điện toán đám mây (Cloud) nội địa khó đáp ứng được các hệ thống có khối lượng xử lý lớn với yêu cầu cao về hiệu năng, bảo mật và khả năng mở rộng.

Tuy nhiên, bối cảnh thị trường đang thay đổi nhanh chóng. Những áp lực về yêu cầu tuân thủ dữ liệu trong nước và nhu cầu vận hành linh hoạt theo thời gian thực, đi kèm với bài toán tối ưu chi phí dài hạn đang buộc doanh nghiệp phải đánh giá lại chiến lược hạ tầng công nghệ. Trong bức tranh đó, Cloud nội địa Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ sang một giai đoạn mới, đủ năng lực để phục vụ những hệ thống lớn và phức tạp.

Theo nghiên cứu của Frost & Sullivan, năm 2023 thị trường dịch vụ Cloud tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương tăng trưởng 20-30%, trong đó Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.
Những năm gần đây, thị trường dịch vụ Cloud tại Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Theo dự báo của Trung tâm Dữ liệu và điện toán đám mây Việt Nam, thị trường Cloud tại Việt Nam năm 2030 được dự báo đạt 1,5 tỷ USD, một phần nhờ động lực từ các công cụ AI.

Khi định kiến về Cloud nội địa lung lay
Trong giai đoạn đầu của thị trường điện toán đám mây, các doanh nghiệp Việt chủ yếu tiếp cận Cloud theo hai hướng: dùng dịch vụ của các nhà cung cấp uy tín quốc tế (hyperscaler), hoặc sử dụng các mô hình Cloud nội địa, phục vụ những hệ thống không quá phức tạp.

Điều này hình thành nên một định kiến phổ biến, đó là Cloud trong nước khó đáp ứng hệ thống lớn, yêu cầu mở rộng nhanh, thiếu các dịch vụ nền tảng và chưa đủ độ tin cậy về bảo mật. Với các doanh nghiệp vận hành thương mại điện tử, logistics, tài chính hay bán lẻ quy mô lớn, lựa chọn Cloud quốc tế vì thế được xem là an toàn.

Thực tế, Cloud quốc tế có lợi thế về thương hiệu và hệ sinh thái, nhưng đi kèm là bài toán chi phí dài hạn. Sau giai đoạn ưu đãi ban đầu, chi phí vận hành thường tăng mạnh, đặc biệt do các khoản băng thông quốc tế, dịch vụ phụ trợ và tác động từ biến động tỷ giá USD.

Bên cạnh đó, động lực tăng trưởng đến từ làn sóng số hóa mạnh mẽ của doanh nghiệp, từ các công ty công nghệ, startup cho tới các doanh nghiệp truyền thống đang tái cấu trúc mô hình kinh doanh trên nền tảng số.

Ảnh: Google

Hiện nay, Việt Nam có hơn 40 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Cloud, với sự hiện diện của các “tay chơi” quốc tế như Google, Microsoft, Amazon, Huawei, cùng các nhà cung cấp trong nước như FPT, Viettel, CMC, VNG, VNPT. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, phần lớn doanh nghiệp lớn tại Việt Nam vẫn ưu tiên lựa chọn Cloud nước ngoài bởi những hoài nghi về năng lực vận hành của Cloud nội địa.
Chính bối cảnh này khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu nhìn lại Cloud nội địa, không còn bằng cảm tính mà bằng tiêu chí vận hành thực tế, rõ ràng.

Cloud Việt và bài toán làm chủ công nghệ lõi
Khoảng 2 năm trở lại đây, “thế trận” trên thị trường Cloud Việt Nam bắt đầu thay đổi rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, thậm chí hàng chục nghìn tỷ đồng để xây dựng và mở rộng hệ thống trung tâm dữ liệu.

Theo ước tính của JLL, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam dao động từ 6 -13 triệu USD cho mỗi MW, tương đương hơn 150 – 300 tỷ đồng. Các doanh nghiệp như FPT, Viettel, CMC hay VNG được đánh giá là có đủ tiềm lực tài chính và công nghệ để đầu tư hạ tầng ở quy mô lớn, tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Đơn cử, FPT đã hoàn thiện trung tâm dữ liệu thứ tư tại Khu công nghệ cao TP.HCM, nâng tổng diện tích sở hữu lên hơn 17.000 m² với sức chứa vượt 7.000 racks. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp này phát triển các dịch vụ Cloud, dữ liệu và AI phục vụ hàng nghìn tổ chức, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước.

Trung tâm dữ liệu của Công ty FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT. Ảnh: FPT

Không chỉ dừng lại ở việc đầu tư hạ tầng vật lý, điểm khác biệt then chốt của Cloud nội địa thế hệ mới nằm ở khả năng làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, thay vì chỉ đóng vai trò tích hợp hay phân phối dịch vụ.

Trong lĩnh vực Cloud, phần lớn giá trị không nằm ở lớp hạ tầng ảo hóa đơn thuần, mà ở nền tảng mã nguồn mở, hệ thống bảo mật, khả năng tự động hóa và vận hành ở quy mô lớn. Đây cũng là rào cản khiến rất ít doanh nghiệp Việt trước đây có thể phát triển Cloud một cách bài bản.

Với FPT Cloud, nền tảng điện toán đám mây do FPT tự phát triển và làm chủ, hệ thống được xây dựng trên kiến trúc hiện đại, tuân thủ các tiêu chí an toàn bảo mật hàng đầu như PCI DSS, ISO 27017:27013. Chiến lược phát triển hạ tầng của FPT được xác định rõ ràng từ sớm: làm chủ hạ tầng, làm chủ công nghệ lõi, tiến đến xây dựng hệ sinh thái dịch vụ cloud và AI như một năng lực thế mạnh. Hạ tầng Cloud của FPT được triển khai trên nhiều trung tâm dữ liệu, kết nối phong phú, đáp ứng các tiêu chuẩn cao về an toàn thông tin và khả năng vận hành cho các hệ thống trọng yếu.

Trên nền tảng đó, FPT Cloud hiện sở hữu hơn 80 dịch vụ, từ hạ tầng (IaaS), nền tảng (PaaS), đến ứng dụng (SaaS) từ FPT và đối tác như VMware, Redhat, Veeam,Check Point, cùng với đó là dữ liệu đến nền tảng AI, đủ khả năng phục vụ doanh nghiệp vừa và nhỏ lẫn các hệ thống quy mô rất lớn. Đây cũng là nền tảng để Cloud nội địa không chỉ đủ dùng, mà trở thành một lựa chọn chiến lược cho hàng nghìn doanh nghiệp.

Minh chứng cho thấy, sau nhiều năm đầu tư, Cloud nội địa không còn là giải pháp tình thế, mà đã đạt độ chín để đáp ứng các hệ thống lớn với khối lượng xử lý phức tạp.

Từ POC đến vận hành thực chiến: trải nghiệm vượt kỳ vọng tại Tiki
Là một trong những nền tảng bán lẻ số lớn tại Việt Nam với bề dày lịch sử trong ngành Thương mại điện tử, Tiki sở hữu hệ sinh thái dịch vụ đa tầng, bao gồm thương mại điện tử và logistics. Hệ thống của Tiki thường xuyên phải xử lý khối lượng giao dịch lớn, dữ liệu rời rạc, tần suất cao và biến động mạnh theo từng chiến dịch bán hàng. Đặc biệt, mô hình giao hàng siêu tốc 2 giờ (TikiNow) đặt ra áp lực rất lớn lên hạ tầng công nghệ, từ xử lý đơn hàng, quản lý kho bãi đến điều phối vận chuyển theo thời gian thực.

Ảnh: Tiki

Đặc thù của ngành thương mại điện tử đòi hỏi hạ tầng CNTT không chỉ mạnh, mà còn phải co giãn nhanh, đảm bảo thời gian phản hồi ổn định và vận hành liên tục ngay cả trong những mùa “sale” cao điểm. Trong quá khứ, việc tìm một nhà cung cấp Cloud nội địa đáp ứng được các yêu cầu này gần như là điều không khả thi. Chính vì vậy, quá trình POC và triển khai trên FPT Cloud được Tiki tiếp cận với sự thận trọng cao.

Ở góc độ vận hành, quy mô hệ thống công nghệ của Tiki thuộc nhóm “nặng đô” tại Việt Nam với khoảng 250 TB dữ liệu. Trên nền tảng Cloud nội địa, hệ thống Tiki có khả năng mở rộng tài nguyên bất cứ khi nào cần và có thể tự động mở rộng theo lưu lượng truy cập trong ngày cao điểm khi lưu lượng giao dịch tăng gấp nhiều lần so với ngày thường, trong khi vẫn đảm bảo tỷ lệ xử lý đúng hạn đạt 98%.

Sau giai đoạn thử nghiệm, FPT Cloud cho thấy Cloud nội địa hoàn toàn có thể đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của Tiki. Về hạ tầng, nền tảng của FPT Cloud đáp ứng tốt yêu cầu về performance khi scale up, đặc biệt ở CPU và Disk. Nền tảng Kubernetes cho phép mở rộng linh hoạt, vận hành hàng ngàn workloads cùng lúc. Hệ thống DevOps được triển khai đồng bộ, cho phép tự động hóa toàn bộ quy trình triển khai và vận hành.

Một yếu tố then chốt khác là sự đồng hành về con người. Đội ngũ kỹ sư FPT Cloud làm việc trực tiếp cùng đội ngũ Tiki trong suốt quá trình chuyển đổi, giúp rút ngắn đáng kể thời gian triển khai và đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru với số lượng nhân sự tối thiểu.

Sau 4 tháng hoàn tất xây dựng toàn bộ hạ tầng, hệ thống vận hành e-commerce và logistics của Tiki trên nền tảng này ghi nhận response time API cải thiện 20 – 30%, vận hành ổn định qua các chiến dịch lớn (Mega sale), với lượng đơn hàng tăng gần 20 lần, đồng thời hiệu quả tổng thể tăng 25%.
Trên nền tảng Cloud nội địa, hệ thống của Tiki có khả năng mở rộng tài nguyên linh hoạt theo thời gian thực, cho phép tự động tăng năng lực xử lý trong các khung giờ cao điểm, khi số lượng giao dịch tăng gấp nhiều lần so với ngày thường mà vẫn đảm bảo tính ổn định của toàn hệ thống.

Theo đánh giá thực tế từ đội ngũ vận hành của Tiki tỉ lệ xử lý đơn hàng đúng SLA đạt tới 99%; tỷ lệ chính xác tồn kho đạt 99,9%, góp phần đảm bảo chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng.
Đặc biệt, thực tế triển khai cho thấy Cloud nội địa giúp doanh nghiệp cân bằng tốt hơn giữa chi phí và năng lực tính toán. Đây là một trong những điểm khiến Tiki bất ngờ khi trực tiếp vận hành trên nền tảng cloud nội địa.

“Không có công nghệ là không có Tiki”
Về phía Tiki, công nghệ từ lâu đã được xác định là nền tảng cốt lõi cho toàn bộ hoạt động kinh doanh và vận hành. “Không có công nghệ là không có Tiki,” ông Lê Minh Nghĩa, CTO Tiki, khẳng định.
Theo ông Nghĩa, Tiki hiện vận hành song song nhiều nền tảng Cloud cả trong nước và quốc tế, nhằm tận dụng thế mạnh riêng của từng nền tảng. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế cho thấy các nền tảng Cloud nội địa đã có sự trưởng thành rất lớn so với trước đây.

“8 năm trước, chúng tôi gần như không tìm được nền tảng Cloud nội địa nào đáp ứng yêu cầu. Nhưng chỉ trong một năm gần đây, đặc biệt sau khi trực tiếp sử dụng và vận hành trên FPT Cloud, tôi thấy sự tiến bộ vượt bậc. Nền tảng này đã đáp ứng được yêu cầu về hiệu năng ở quy mô rất lớn và cho phép vận hành hệ thống hiệu quả”, Ông Lê Minh Nghĩa, Phó Tổng giám đốc Công nghệ Tiki nhận định.

Ông Lê Minh Nghĩa, Phó tổng Giám đốc Công nghệ, Tiki. Ảnh: FPT

Theo ông Nghĩa, các công nghệ như Kubernetes và Terraform trên nền tảng Cloud nội địa hiện đã đủ khả năng triển khai tự động hàng nghìn hệ thống với số lượng nhân sự vận hành tối thiểu. Điều đã từng được xem là “ưu điểm vượt trội” của các hyperscaler quốc tế.

Thực tế, khi so sánh với các doanh nghiệp thương mại điện tử quốc tế như Shopee hay TikTok, Tiki thừa nhận có mức đầu tư công nghệ thấp hơn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc trải nghiệm người dùng kém hơn.

“Đánh giá một cách công bằng, trải nghiệm mua sắm trên app và website hiện nay không có sự khác biệt đáng kể. Điều quan trọng là Tiki đã xây dựng và vận hành được toàn bộ hệ thống công nghệ để đáp ứng các yêu cầu kinh doanh và vận hành, đồng thời tạo ra những trải nghiệm đơn giản, tiện lợi cho người dùng,” đại diện Tiki nhận định.

Nhờ nền tảng Cloud đủ mạnh và linh hoạt, Tiki có thể tập trung nguồn lực vào các cải tiến trực tiếp mang lại giá trị cho khách hàng. Trong năm qua, hàng loạt cải tiến đã được triển khai. Tiêu biểu như chương trình khách hàng thân thiết giúp khách hàng mua thêm khoảng 20% số lượng đơn hàng. Bên cạnh đó, Tiki mở rộng gấp đôi dịch vụ hoàn tất đơn hàng (fulfillment) để xử lý đơn hàng đa kênh. Từ đó, tỷ lệ khách hàng quay lại mua sắm tăng khoảng 20%, đồng thời cải thiện rõ rệt mối quan hệ với các kênh bán hàng mới.

Những kết quả trên cho thấy Cloud nội địa không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định, mà còn tạo dư địa để đổi mới liên tục trong bối cảnh ngân sách công nghệ có giới hạn. Khi hạ tầng đã đủ ổn định, linh hoạt và có chi phí dự báo được, doanh nghiệp có thể tập trung vào cải tiến sản phẩm, trải nghiệm và tối ưu mô hình kinh doanh.

Không dừng lại ở hạ tầng Cloud, Tiki và FPT đang hướng tới hợp tác sâu hơn trong các lĩnh vực dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Trong đó, hệ thống data warehouse của Tiki lưu trữ tới 1.000 TB dữ liệu giao dịch thương mại điện tử và logistics, đòi hỏi năng lực lưu trữ, xử lý và khai thác dữ liệu ở quy mô rất lớn.

Trên nền tảng Cloud, hai bên kỳ vọng phát triển các ứng dụng AI nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng, tự động hóa quy trình và tối ưu vận hành, đồng thời tăng cường an toàn bảo mật thông tin.

Không chỉ tối ưu chi phí, doanh nghiệp Việt dùng Cloud Việt là chiến lược dài hạn
Trường hợp của Tiki cho thấy Cloud nội địa không còn là phương án thay thế tạm thời, mà là một lựa chọn có cơ sở kỹ thuật, có tiêu chuẩn khắt khe, mang lại hiệu quả kinh tế rõ ràng. Khi Cloud nội địa đủ mạnh, đủ ổn định và đủ linh hoạt để vận hành các hệ thống lớn, phức tạp và đòi hỏi cao, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong chiến lược công nghệ dài hạn.

Với FPT, Cloud không chỉ là một dịch vụ kinh doanh, mà là nền tảng để phát triển các công nghệ chiến lược, hướng tới việc xây dựng hạ tầng dữ liệu quy mô lớn và phát triển hạ tầng AI để nâng cao trải nghiệm khách hàng, tự động hóa vận hành và tăng cường an toàn thông tin.

Sự trưởng thành của thị trường Cloud nội địa Việt Nam mở ra một hướng đi mới cho các doanh nghiệp lớn. Khi năng lực hạ tầng, dịch vụ nền tảng và con người đã sẵn sàng Cloud nội địa hoàn toàn có thể đáp ứng những hệ thống phức tạp nhất.

Câu chuyện hợp tác giữa FPT Cloud và Tiki cho thấy một thông điệp, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể dùng Cloud Việt, đáp ứng tiêu chuẩn Việt và cạnh tranh bằng hiệu quả vận hành thực chất. Trong một thị trường ngày càng coi trọng tính bền vững và tự chủ công nghệ, đây không chỉ là lựa chọn hợp lý, mà còn là lựa chọn chiến lược cho tương lai dài hạn.