Sau Artemis II là gì? Kế hoạch của NASA để biến Mặt Trăng thành tiền đồn hạt nhân vĩnh cửu – Phần 1

Ngay trước thềm phóng của Artemis II, giám đốc NASA Jared Isaacman đã công bố một tầm nhìn mới được đẩy nhanh đáng kể: xây dựng căn cứ tại cực Nam Mặt Trăng vào cuối năm 2028, với tần suất phóng tàu có thể lên đến một lần mỗi tháng trong vài năm tới. Philip Metzger, chuyên gia kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Florida Space Institute, mô tả tốc độ này bằng một từ khá đặc biệt: “Họ đang nói đến một tần suất rất cao. Có thể sẽ có rất nhiều sứ mệnh khám phá khắp nơi trên Mặt Trăng.”

Điểm khác biệt căn bản giữa Artemis và Apollo nằm ở chỗ: NASA không muốn chỉ tới thăm rồi về. Artemis được thiết kế để “thiết lập sự hiện diện lâu dài,” theo lời của Lori Glaze, giám đốc chương trình Moon to Mars của NASA. Đây không phải ngôn từ ngoại giao, đây là kế hoạch cụ thể, có lộ trình, có ngân sách, và có đối thủ cạnh tranh thực sự đang rượt đuổi phía sau.

Lộ trình Artemis: Từ 2027 đến một căn cứ vĩnh viễn

Để hiểu NASA đang đi đến đâu, cần nhìn vào lộ trình cụ thể. Artemis III, dự kiến vào năm 2027, sẽ không đặt chân ngay xuống cực Nam. Thay vào đó, phi hành đoàn sẽ thực hiện các thao tác trong quỹ đạo thấp của Trái Đất và thử ghép nối với các tàu đổ bộ mặt trăng đến từ SpaceX hoặc Blue Origin, hoặc cả hai cùng lúc. Những tàu đổ bộ này chính là cầu nối đưa phi hành gia từ tàu Orion xuống bề mặt Mặt Trăng trong các sứ mệnh tiếp theo.

Sau đó, Artemis IV, vào đầu năm 2028 và Artemis V, cuối năm 2028 mới là những sứ mệnh thực sự đổ bộ xuống cực Nam và bắt đầu đặt nền móng cho căn cứ. Và đó chỉ là bước khởi đầu. NASA chia quá trình xây dựng căn cứ thành ba giai đoạn rõ ràng.

NASA đã “nghía” cực Nam của mặt trăng từ rất lâu vì nơi này được cho là có nguồn nước băng rất lớn

Giai đoạn một là thử nghiệm dần dần: chủ yếu dùng sứ mệnh không người lái để kiểm tra từng yếu tố công nghệ: từ hệ thống điện, đến rơ-le thông tin liên lạc. Mục tiêu là đảm bảo mọi thứ hoạt động ổn định và an toàn trước khi đưa con người vào. Giai đoạn hai là đặt nền móng thực sự: với sự hỗ trợ thường xuyên từ robot và phi hành gia, các hạ tầng cơ bản sẽ được triển khai. NASA gọi đây là “hạ tầng có người ở”, hiểu nôm na là những căn lều bơm hơi, hoặc các nơi trú ẩn được phủ đất Mặt Trăng để cách nhiệt và chắn bức xạ. Giai đoạn ba mới là đích đến thực sự với hàng hóa nặng đổ bộ thường xuyên, đóng góp lớn từ các cơ quan vũ trụ đối tác, và một căn cứ luôn có người túc trực: giống như Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS, nhưng trên Mặt Trăng.

Dĩ nhiên, lịch trình của NASA không phải không có tiền lệ trễ hạn. Artemis II ban đầu được lên kế hoạch phóng từ năm 2024. Nhưng đây là lần đầu tiên trong nhiều năm, cộng đồng khoa học vũ trụ cảm nhận được động lực thực sự. Như Tim Crain, đồng sáng lập của Intuitive Machines, công ty đang phát triển công nghệ bề mặt Mặt Trăng, mô tả cảm giác hiện tại sau Artemis giống như một quả lựu đạn cơ hội được phát nổ.