Startup năng lượng của Sam Altman, Helion Energy, đạt mức nhiệt 150 triệu độ C trong phản ứng plasma

Helion Energy, công ty khởi nghiệp về năng lượng nhiệt hạch do Sam Altman làm chủ tịch, vừa tạo nên một cột mốc được giới khoa học chú ý: họ đã đạt tới mức 150 triệu độ C trong phản ứng plasma, nóng hơn gấp 10 lần lõi Mặt Trời. Con số này không chỉ ấn tượng về mặt kỹ thuật; nó đánh dấu một bước tiến lớn trong hành trình biến giấc mơ “sức mạnh của các vì sao” thành điện năng thực tế trên Trái Đất.

Helion, được Altman hậu thuẫn mạnh mẽ từ năm 2015, đang theo đuổi mục tiêu táo bạo: đưa dòng điện đầu tiên từ phản ứng nhiệt hạch lên lưới điện ở bang Washington vào năm 2028. Đó sẽ là một trạm phát điện công suất 50 megawatt mang tên Orion, đặt gần khu trung tâm dữ liệu mới của Microsoft, cũng chính là khách hàng đầu tiên mà Helion sẽ cung cấp điện. Không ít người nghi ngờ mốc thời gian này có thực tế không, nhưng Helion vẫn tỏ ra tự tin, khẳng định họ “vẫn đang đúng tiến độ”.

Điểm thú vị là mức 150 triệu độ C mà Helion vừa đạt được đến từ nguyên mẫu thứ bảy của họ, có tên Polaris, thử nghiệm ở khu vực gần Seattle. Nhiệt độ này vượt xa ngưỡng 100 triệu độ C được coi là tối thiểu để duy trì phản ứng nhiệt hạch ổn định, mở ra hi vọng tiến sát hơn tới năng lượng sạch vô tận mà nhân loại hàng thế kỷ nay vẫn mơ ước. Nếu như Mặt Trời tận dụng áp suất khổng lồ để “ép” các hạt nhân lại với nhau, thì trên Trái Đất, nơi không có lực hấp dẫn mạnh như vậy, con người buộc phải tạo ra sức ép bằng nhiệt độ cực cao và từ trường mạnh để đạt cùng hiệu ứng.

Công nghệ của Helion khác biệt rõ rệt so với nhiều nhóm nghiên cứu khác, chẳng hạn Commonwealth Fusion Systems (CFS) của Bill Gates và Nvidia. Thay vì làm nóng plasma trong cấu trúc “tokamak” hình bánh vòng khổng lồ như các lò phản ứng truyền thống, Helion sử dụng phương pháp hợp nhất từ – quán tính (magneto-inertial fusion). Trong thiết kế này, hai luồng plasma di chuyển với tốc độ cao được nén lại bằng từ trường, khiến nhiệt độ tăng vọt tới mức xảy ra phản ứng nhiệt hạch. Khi các hạt nhân hợp nhất, sự thay đổi trong từ trường tạo ra dòng điện trực tiếp, tức là Helion không cần qua bước sinh nhiệt rồi dùng tuabin để phát điện như các nhà máy bình thường. Nói cách khác, họ đang cố “kết nối thẳng vào plasma” để thu điện, bỏ qua giai đoạn trung gian vốn phức tạp và tốn năng lượng.

Cách làm này đến từ kinh nghiệm của CEO David Kirtley khi còn làm việc cho một dự án tên MSNW, chuyên phát triển công nghệ động cơ dùng nhiệt hạch cho tàu vũ trụ. Trong không gian, mọi thứ đều phải cực kỳ tiết kiệm, từng watt điện và từng gam khối lượng đều quý. Triết lý đó đã trở thành nền tảng thiết kế của Helion: tạo ra hệ thống nhỏ gọn, hiệu quả và có thể sản xuất hàng loạt thay vì một lò phản ứng khổng lồ mất hàng thập kỷ để xây.

Hiện tại, trong khi Orion, nhà máy thương mại đầu tiên, đang được xây dựng ở Malaga, nhóm nghiên cứu vẫn vừa hoàn thiện nốt thiết kế vừa chế tạo dần dây chuyền sản xuất hàng loạt. Helion tin rằng chính cách phát triển song song này giúp họ tiến nhanh hơn bất kỳ ai khác trong lĩnh vực nhiệt hạch, vốn từ lâu bị xem là “luôn cách 30 năm trong tương lai”.

Tất nhiên, không ai có thể nói trước liệu họ có thành công hay không. Tạo ra phản ứng hợp nhất ổn định đã là kỳ công, còn biến nó thành điện năng thực sự truyền lên lưới lại là bài toán khó gấp bội. Nhưng trong bối cảnh nhu cầu điện năng đang bùng nổ, đặc biệt bởi các trung tâm dữ liệu AI, những nỗ lực như của Helion mang lại hy vọng rằng một nguồn điện sạch, vô tận, không phát thải sẽ không còn chỉ là chuyện của thế kỷ sau.

Sam Altman từng nói rằng ông không chỉ muốn xây lò phản ứng đầu tiên, mà muốn phổ biến năng lượng nhiệt hạch rộng rãi, rẻ và an toàn trên toàn cầu. Nếu Helion làm được điều đó, năm 2028 có thể là cột mốc mở ra một chương hoàn toàn mới cho ngành năng lượng nhân loại.

Nguồn: Fortune