Tại sao sao QWERTY trở thành chuẩn của bàn phím?

Lý do khiến chúng ta vẫn sử dụng bố cục QWERTY cho đến ngày nay phần lớn bắt nguồn từ sự ra đời của Union Typewriter Company vào năm 1893. Đây là liên minh của nhiều nhà sản xuất máy đánh chữ nhằm thống nhất một bố cục “chuẩn” cho bàn phím, chính là bố cục mà chúng ta quen thuộc hiện nay. Dù trong nhiều năm sau đó đã xuất hiện các kiểu bố trí bàn phím khác, QWERTY vẫn tiếp tục tồn tại. Có lẽ chính sự ưa chuộng thói quen và tính ổn định của con người, thứ được gọi là “quán tính của thói quen tự nhiên”, đã khiến những kiểu gõ khác vẫn chưa thể thay thế QWERTY.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu QWERTY có thật sự là cách sắp xếp chữ cái tối ưu nhất cho việc gõ phím? Nhiều người cho rằng không phải vậy. Trong số một vài bố cục bàn phím được xem là đối thủ của QWERTY, nổi tiếng nhất có lẽ là bàn phím Dvorak.

Bố cục bàn phím Dvorak

Bố cục này được phát triển vào thập niên 1930 bởi August Dvorak, một nhà tâm lý học giáo dục người Mỹ. Khác với QWERTY, Dvorak sắp xếp lại thứ tự các chữ cái trên hàng phím cơ bản (home row), tức hàng phím nơi các ngón tay thường đặt sẵn khi gõ. Trên bàn phím QWERTY, hàng phím này là ASDFGHJKL, còn trên bàn phím Dvorak nó được thay bằng một bố cục tập trung nhiều nguyên âm: AOEUIDHTNS.

Ý tưởng đằng sau sự thay đổi này là đặt những ký tự xuất hiện phổ biến nhất trong tiếng Anh ở vị trí thuận lợi nhất. Đồng thời, bố cục này khuyến khích người gõ sử dụng các ngón tay khác nhau xen kẽ khi có thể, giúp việc gõ trở nên nhanh và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, dù được cho là hiệu quả hơn về mặt lý thuyết, bàn phím Dvorak vẫn không thể thay thế QWERTY, chủ yếu vì QWERTY đã trở thành tiêu chuẩn toàn cầu — từ phần cứng, phần mềm đến thói quen gõ phím của hàng tỷ người dùng.