Vật thể này nặng đến mức làm chậm quá trình quay của hành tinh chúng ta, đó là cái gì?

0,06 micro giây mỗi ngày

Sự chậm lại do con đập gây ra là vô cùng nhỏ. NASA đã tính toán rằng, mỗi ngày, tốc độ quay của trái đất chậm đi 0,06 micro giây do tác động từ con đập. Một sự khác biệt quá nhỏ để nhận thấy trong cuộc sống hằng ngày, nhưng đó là một thực tế không thể phủ nhận. Ngoài ra, khi hoạt động ở mức tối đa, công trình này còn làm hai cực của trái đất dịch chuyển nhẹ khoảng hai centimet. Quả là ấn tượng.

Dù vậy, đây không phải lần đầu tiên chúng ta quan sát thấy sự ảnh hưởng lên tốc độ quay của trái đất bởi những dịch chuyển khối lượng khổng lồ. Vào tháng 12 năm 2004, một trận động đất mạnh 9,1 độ richter đã tấn công dữ dội Indonesia, khiến 230.000 người thiệt mạng, theo báo cáo của World Division. Trận động đất tàn khốc này, ngoài việc kích hoạt một cơn sóng thần chết chóc, còn tác động đến sự quay của trái đất.

Theo các nhà khoa học của NASA, trận động đất đã dịch chuyển một lượng lớn khối vật chất bên trong lớp vỏ trái đất, làm giảm thời gian của một ngày xuống 2,68 micro giây. Động đất, biến đổi khí hậu, hay sự tan chảy của các tảng băng cũng có thể gây xáo trộn mômen quán tính của trái đất, dù những thay đổi này thường chỉ mang tính tạm thời.

Một con đập với những hệ lụy nặng nề

Dù tác động của đập Tam Hiệp lên sự quay của trái đất là rất nhỏ, nhưng sụ ra đời của nó mang đến những hậu quả khác lại nghiêm trọng hơn rất nhiều. Với khả năng sản xuất 22.500 megawatt điện, nó trở thành nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới, một kỷ lục đáng buồn cho một gã khổng lồ là việc xây dựng nó đã buộc 1,2 triệu người dân phải di dời đi nơi khác, theo báo cáo của tổ chức Climate Diplomacy.

Hậu quả sinh thái cũng không kém phần nghiêm trọng: hàng ngàn loài sinh vật dưới nước và trên cạn, như cá heo sông Dương Tử, giờ đây được coi là tuyệt chủng, đã bị mất môi trường sống tự nhiên bị phá hủy do hồ chứa khổng lồ của đập Tam Hiệp. Không chỉ vậy, đập còn phải đối mặt với nguy cơ bị tắc nghẽn bởi hàng tấn rác thải tích tụ về đây. Năm 2010, suýt chút nữa nó đã bị nghẹt cứng khi rác thải chặn đứng các cổng xả, theo tờ China Daily. Mỗi ngày, gần ba tấn rác được thu gom quanh khu vực đập. Những trận mưa lớn liên tiếp quét qua khu vực này chỉ làm cho mọi thứ càng thêm tồi tệ, chứ không hề thuyên giảm.

Sức nặng của kỹ thuật nhân tạo lên hành tinh có đáng kể không?

Dù nhân loại có thể tưởng rằng chúng ta có thể thay đổi sự quay của trái đất với những công trình đồ sộ như vậy, tác động thực tế cần được đặt trong bối cảnh lớn hơn. Những sự kiện tự nhiên, chẳng hạn như trận động đất lên đến 9,0 độ richter xảy ra ở Nhật Bản năm 2011, trận động đất lớn nhất từng được ghi nhận tại quốc gia này, đã khiến độ dài của một ngày ngắn lại 1,8 micro giây khi nó làm dịch chuyển trục của trái đất 10 centimet vì quán tính, theo tờ Le Nouvel Obs. Hiệu ứng này mạnh hơn nhiều so với tác động của đập Tam Hiệp, cho thấy sức mạnh của tự nhiên áp đảo so với khả năng của con người.

Burj Khalifa

Tác động của đập Tam Hiệp lên sự quay của trái đất tuy nhỏ, nhưng vẫn mang tính biểu tượng. Đây là công trình nhân tạo duy nhất đủ lớn để có một ảnh hưởng và đo đạc được lên sự chuyển động của hành tinh, ít nhất là cho đến bây giờ. Điều thú vị là, những nghiên cứu gần đây cho rằng các công trình khổng lồ khác, như tòa nhà chọc trời Burj Khalifa ở Dubai, cũng có thể ảnh hưởng nhẹ đến sự phân bổ khối lượng của trái đất. Và chắc chắn rằng những công trình khổng lồ khác mà con người tạo ra sẽ tiếp tục tác động đến thiên nhiên trong tương lai.