Vì sao đa số người dùng “bình thường” thật ra không cần NAS?

Cứ mỗi lần than hết dung lượng lưu trữ, rất nhiều người sẽ được khuyên ngay: “Mua NAS đi.” Nghe thì rất hấp dẫn vì nó luôn được quảng cáo với các ưu điểm như lưu trữ tập trung, truy cập 24/7, sao lưu tự động, giống như có Google Drive riêng tại nhà. Nhưng thực tế là phần lớn người dùng không thật sự cần NAS, chỉ là nghĩ rằng mình cần mà thôi.

NAS (Network Attached Storage) về bản chất là một máy chủ lưu trữ mini trong gia đình. Nó cho phép lưu file, chia sẻ dữ liệu giữa nhiều thiết bị, sao lưu tự động, thậm chí làm thư viện phim, ảnh, camera… Tuy nhiên, để một hệ thống NAS hoạt động đúng nghĩa, người dùng phải cấu hình ổ cứng, chọn hệ điều hành, RAID, phân quyền, sao lưu, truy cập từ xa và đảm bảo an toàn mạng. Với người rành kỹ thuật thì không quá khó, nhưng với đa số người dùng phổ thông, đây là một quá trình phức tạp và tốn thời gian.

Chi phí cũng là một rào cản lớn. Một NAS cơ bản hiện nay có giá khoảng 4–5 triệu đồng, chưa bao gồm ổ cứng. Nếu gắn thêm 1–2 ổ HDD dung lượng lớn, tổng chi phí dễ dàng lên 7–10 triệu đồng. Chưa kể NAS thường chạy 24/7 nên còn phát sinh tiền điện hằng tháng. Nếu dùng PC cũ để làm NAS thì tiền điện và độ ổn định còn là vấn đề lớn hơn.

Trong khi đó, với nhu cầu phổ biến nhất là lưu trữ và sao lưu dữ liệu, NAS lại không phải lựa chọn bắt buộc. Chỉ cần một ổ HDD gắn trong máy tính để bàn, hoặc vài ổ cứng gắn ngoài là đã đủ dùng. Bạn hoàn toàn có thể sao lưu tự động, cất dữ liệu quan trọng và thậm chí làm theo nguyên tắc 3-2-1 mà không cần một hệ thống luôn bật 24/7.

Thực tế, việc dùng “cold storage” (ổ cứng chỉ cắm điện khi cần) còn được xem là an toàn hơn NAS cho lưu trữ dài hạn. HDD cũng tỏ ra bền bỉ hơn SSD trong việc lưu dữ liệu lâu ngày, và khi hết dung lượng, bạn chỉ việc mua thêm ổ mới, không bị ràng buộc vào một hệ thống cố định.

NAS không xấu, và cũng không vô dụng. Nó rất phù hợp với những ai thực sự cần, thực sự có nhu cầu như nhiều thiết bị truy cập cùng lúc, muốn có server tại nhà, chạy dịch vụ media, camera, truy cập từ xa thường xuyên. Nhưng với người dùng phổ thông, chỉ cần lưu file, backup ảnh, video, tài liệu cá nhân thì ổ cứng vẫn là giải pháp đơn giản, rẻ và hiệu quả hơn nhiều.

NAS không phải là thứ ai cũng cần. Quan trọng là hiểu rõ nhu cầu của mình, thay vì chạy theo một giải pháp “nghe có vẻ chuyên nghiệp”.

Nếu sau khi đọc đến đây bạn vẫn thấy mình thật sự cần NAS, cần truy cập dữ liệu 24/24, muốn chủ động hoàn toàn, sẵn sàng bỏ thời gian tìm hiểu và chịu khó mày mò, thì hãy chờ các bài viết tiếp theo của mình. Mình sẽ chia sẻ cách setup một hệ thống NAS hoàn chỉnh theo hướng đơn giản nhất, dễ dùng nhất, tập trung cho nhu cầu cá nhân và gia đình nhỏ, với ZimaOS sẽ là lựa chọn của mình để thay thế cho Xpenology.

Hẹn gặp lại trong các bài sau với chủ đề NAS. Xin cảm ơn.