Xu hướng RAM hàn trên laptop và liệu người dùng có còn cơ hội tự nâng cấp?

Lý do phổ biến được các hãng đưa ra thường xoay quanh thiết kế, RAM hàn khiến máy mỏng hơn, tiết kiệm điện năng và được tinh chỉnh để mang lại hiệu năng tốt hơn. Những lý do này thực tế không sai. Ở khía cạnh OEM thì RAM hàn giúp loại bỏ khe SODIMM từ đó cho phép thiết bị mỏng hơn.

Chip RAM hàn trên PCB thường là loại LPDDR điện năng thấp, hoạt động lý tưởng nhất khi được đặt gần CPU với đường dẫn tín hiệu ngắn và “sạch” để có thể đạt được tốc độ cao. Vì vậy thiết kế hàn RAM cho phép nhà sản xuất bố trí chip nhớ linh hoạt trên bo mạch, ít bị hạn chế vật lý như khe SODIMM. Thêm vào đó, loại bỏ khe SODIMM cũng tạo ra không gian cho các linh kiện khác, pin có thể lớn hơn, tản nhiệt to hơn.

RAM hàn trên PCB còn có độ tin cậy cao. Khe SODIMM với chân tiếp xúc bằng đồng qua thời gian có thể bị mòn, oxy hóa và tiếp xúc giữa khe cắm và thanh RAM có thể bị ảnh hưởng do những tác nhân bên ngoài như bụi, rung động hay va chạm.

RAM hàn trên PCB còn giúp nhà sản xuất đạt được hiệu năng/điện năng bởi như đã nói, các loại RAM hàn thường là LPDDR (Low-Power DDR) như thế hệ LPDDR4X/5X hoạt động ở điện áp từ 0,5 – 0,6 V trong khi DDR4 cần 1,2 V còn DDR5 là 1,1 V. Chưa kể là đối với RAM laptop, LPDDR5/5X có tốc độ cao hơn với data rate từ 6400 MT/s đến 8533 MT/s, thậm chí Samsung vừa mắt chip LPDDR5X tốc độ đến 10700 MT/s. Trong khi đó DDR5 SO-DIMM cho laptop thường có data rate từ 4800 MT/s ở thế hệ đầu, về sau phổ biến là 5600 MT/s và cao hơn là 6400 MT/s trên các kit hiệu năng cao Trong bối cảnh game ngày càng nặng và AI PC lên ngôi thì việc các hãng trang bị RAM hàn LPDDR5/5X vừa đáp ứng nhu cầu băng thông của các tác vụ AI, vừa có thể kéo dài thời lượng pin.

Ở khía cạnh kinh doanh thì RAM hàn trên PCB hay RAM tích hợp với SoC giúp các OEM giảm chi phí khi giảm thành phần là khe SODIMM, loại bỏ bảng mạch PCB của thanh RAM từ đó giảm đi các bước trong dây chuyền sản xuất. Chip nhớ có thể được bắn thẳng lên PCB song song với các linh kiện khác thay vì phải trải qua các công đoạn như gắn khe SODIMM và lắp thanh RAM rời. Ngoài ra, với RAM hàn thì nhà sản xuất có thể kiểm soát SKU tức giới hạn số phiên bản của một dòng máy. Trong giai đoạn khan hiếm thì điều này giúp nhà sản xuất tối ưu hóa dây chuyền lắp ráp với chỉ một vài phiên bản thay vì duy trì nhiều biến thể khác nhau.

Copilot+ PC cũng góp phần thúc đẩy xu hướng

Thế nhưng có một nguyên nhân nữa vô tình hay cố tình đã thúc đẩy xu hướng RAM hàn đó là Copilot+ PC – một tiêu chuẩn của Microsoft. Để đạt được chuẩn Copilot+ PC, một chiếc laptop sẽ cần có chip xử lý AI (NPU) trên 40 TOPS nhằm thực hiện các tính năng như Recall, Cocreator, Restyle Image, Live Captoons … Nhưng để NPU có thể phát huy hiệu năng xử lý tại chỗ thì nó cần nhiều RAM và đặc biệt là băng thông bộ nhớ cao. LPDDR5X có thể giải quyết cơn khát băng thông của NPU lẫn tiết kiệm điện năng nhưng phải hàn trên PCB.